Suplementacja witaminowa u chorych na mukowiscydozę

Opinia naukowo-merytoryczna: Prof. dr hab. n. med. Jarosław Walkowiak

Informacje ogólne

Podstawową przyczyną występowania niedoboru witamin rozpuszczalnych w tłuszczach1 u chorych na mukowiscydozę (ang.: cystic fibrosis – CF) są zaburzenia trawienia i wchłaniania, wynikające z niewydolności zewnątrzwydzielniczej trzustki oraz zmniejszenia sekrecji żółci2. Nasilony stres oksydacyjny, związany z toczącymi się procesami zapalnymi (np. w układzie oddechowym) w istotny sposób może zwiększać zapotrzebowanie na witaminy antyoksydacyjne (A i E). Należy podkreślić, że niedobory witamin rozpuszczalnych w tłuszczach występują nie tylko u chorych niewydolnych trzustkowo, ale także wydolnych trzustkowo3. Sama suplementacja enzymatyczna, chociaż znacząco poprawia trawienie i wchłanianie, nie doprowadzi do normalizacji ustrojowych zasobów witamin rozpuszczalnych w tłuszczach. Konsekwencje niedoboru witamin rozpuszczalnych w tłuszczach u chorych na CF są niezwykle poważne. Dochodzi m.in. do pogłębienia osteopenii i osteoporozy4 z możliwością złamań kręgów i żeber (istotne dla wydolności układu oddechowego), pogorszenia zdolności regeneracji nabłonka oddechowego, nasilenia stresu oksydacyjnego (pogorszenie przebiegu choroby oskrzelowo-płucnej) oraz występowania zaburzeń krzepnięcia. Zgodnie z zaleceniami Polskiego Towarzystwa Mukowiscydozy (2009;www.ptm.ump.edu.pl): Niezbędna jest stała podaż witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, szczególnie u chorych z objawami niewydolności zewnątrzwydzielniczej trzustki i znaczną utratą tłuszczu ze stolcem. Dawkowanie witamin powinno być zindywidualizowane (pod kontrolą ich surowiczych stężeń, ocenianych przynajmniej raz w roku). Z praktycznego punktu widzenia najkorzystniejsze jest używanie preparatów wieloskładnikowych, wyprodukowanych specjalnie dla chorych na CF. W codziennej praktyce powinny być stosowane roztwory wodne. Należy bezwzględnie pamiętać, aby w planowaniu podaży witamin uwzględnić wszystkie pobierane preparaty! Ważne jest też ich systematyczne pobieranie.

Komentarz dotyczący stosowania preparatów AquADEKs i Aqua-E

Odnosząc się do wprowadzonych na rynek polski preparatów AquADEKs oraz Aqua-E należy podkreślić, że są to preparaty rozpuszczalne w wodzie, przygotowane w specjalnej technologii mikrosfer, co niewątpliwie przyczynia się do znacznie lepszego ich wchłaniania (w szczególności dla witaminy E5). W swym składzie AquADEKs zawiera nie tylko stosowne dawki witamin A, D, E i K, ale także b-karoten oraz pierwiastki śladowe i koenzym Q. Na szczególne podkreślenie zasługuje „dodatkowa” zawartość cynku, selenu oraz koenzymu Q. Aqua-E jest preparatem witaminy E. W obydwu preparatach, oprócz witaminy E, znajdują się naturalne tokoferole (zwłaszcza g-tokoferol) i tokotrienole, niedostępne w żadnym innym preparacie witaminy E. W chwili obecnej preparat AquADEKs dostępny jest w Polsce w postaci płynu, tabletek do żucia i kapsułek, zaś Aqua-E w postaci płynu. Ich dawki powinny być wstępnie dostosowane do wieku, gdyż dorośli potrzebują generalnie więcej witamin niż dzieci szkolne i przedszkolne, a dzieci więcej niż niemowlęta. W przypadku obydwu preparatów, zgodnie z polskimi regulacjami, przypisany został wiek do stosowania powyżej 3. roku życia. Należy bezwzględnie podkreślić, że postać witamin w płynie została przygotowana dla dzieci najmłodszych oraz niemowląt i w Stanach Zjednoczonych oraz Kanadzie ich stosowanie zalecane jest właśnie u dzieci do 3. roku życia.

 

Wiek POSTAĆ FARMACEUTYCZNA
Płyn Pediatric Liquid Tabletki do żucia Kapsułki
1–12 mż 1 ml
1–3 lat 2 ml
4–10 lat 2–3 ml 2–3 tabletki do źucia 1 kapsułka
> 10 lat 3–4 ml 3–4 tabletki do żucia 2 kapsułki

 

Należy pamiętać, że podaż witamin jest częścią terapii. Stosowanie witamin powinno odbywać się pod kontrolą lekarza lub dietetyka, będących specjalistami z zakresu CF. Nie należy samemu decydować o dawkach witamin. Ich wielkość może różnić się dla poszczególnych pacjentów. AquADEKs jest kompletnym, dobrze przygotowanym preparatem dla chorych na CF, zawierającym wszystkie niezbędne składniki. U większości pacjentów jego stosowanie powinno być wystarczające. Może jednakże okazać się, że w niektórych przypadkach trzeba będzie dodatkowo pobierać wybrane witaminy (np. K lub E). Aqua-E jest preparatem przeznaczonym do uzupełniania niedoboru witaminy E. Gdy stosuje się AquADEKs, to zazwyczaj nie ma potrzeby jednoczesnej podaży Aqua-E. Jeśli, pomimo stosowania preparatu AquADEKs, zajdzie konieczność dalszego uzupełniania witaminy E, to dawki preparatu Aqua-E mogą być zupełnie inne niż w przypadku, gdy stosujemy preparaty jednoskładnikowe (witamina A, D i K oraz b-karoten oraz Aqua-E). Zazwyczaj powyższa dawka wynosić będzie 1-2 ml, choć może wymagać modyfikacji.

Ze względu na szeroki skład preparatu AquADEKs, który swoiście odpowiada zapotrzebowaniom chorych na CF, należy uznać jego stosowanie u pacjentów z CF za wysoce pożądane i bardziej korzystne niż stosowanie wielu preparatów jednoskładnikowych6. Preparat Aqua-E powinienbyć przeznaczony do uzupełniania niedoborów witaminy E, występujących pomimo stosowanej podaży preparatu AquADEKs.

  1. Do witamin rozpuszczalnych w tłuszczach zaliczamy witaminę A (retinol) i jej prowitaminę (b-karoten), witaminę D, E (a-tokoferol) i K.
  2. Zaburzenia trawienia i wchłaniania u chorych na CF dotyczą przede wszystkim tłuszczów. Do ich trawienia potrzebny jest sok trzustkowy oraz żółć. W przypadku niewydolności zewnątrzwydzielniczej trzustki dochodzi do zaburzeń wydzielania enzymów oraz wodorowęglanów (odpowiedzialnych za zasadowe pH soku trzustkowego, które niezbędne jest do dobrej aktywności enzymów trzustkowych). Żółć wydzielana jest przez wątrobę i „rozbija” tłuszcz na drobne kropelki dzięki czemu enzymy trzustkowe mają możliwość rzeczywistego do niego dostępu.
  3. Niewydolny trzustkowo z biegunką tłuszczową, wydolny trzustkowo bez biegunki tłuszczowej
  4. W zasadzie, zgodnie z najnowszą nomenklaturą, należałoby mówić o obniżonej i bardzo obniżonej gęstości mineralnej kośćca.
  5. Nawet kilkukrotnie lepszego.
  6. Co moim zdaniem i tak nie da tego samego efektu. Pewnym ograniczeniem stosowania preparatu jest jego cena. Podejmując decyzję warto porównać koszty
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcejrozumiem